Dostępność w praktyce czyli WCAG 2.0
Opublikowane 07/05/2007 przez kuba
Nie tak dawno, na stronie Web Standards Project, ukazał się wywiad z Judy Brewer (przewodnicząca WAI i W3C) na temat uaktualnionego wstępnego opracowania (public working draft) WCAG 2.0. Wersja 2.0 zapowiada wiele zmian w stosunku do używanej od 1999 roku rekomendacji (standardu?).
Teoria kontra praktyka
Wytyczne WAI (WCAG) stały się standardem i znacznie zwiększyły dostępność Internetu, z czasem jednak okazało się, że potrzebne jest nowe podejście do zagadnienia. Dotychczasowe wytyczne były ściśle związane ze stosowaną technologią (użytą zarówno przy tworzeniu jak i odbieraniu zawartości), co powodowało spore ograniczenia. Takie podejście mogło powodować kuriozalne sytuacje, w których strona maksymalnie zgodna z wytycznymi, w praktyce nie była dostępna ze względu na urządzenia/technologie wybrane przez końcowego użytkownika. Problem pogłębiał się przy coraz powszechniejszym stosowaniu technologii innych niż HTML, które nie były uwzględniane przez WCAG 1.0.
To wszystko sprawiło, że już od 2001 roku trwają prace nad rekomendacjami 2.0, które będą niezależne od używanych technologii i oparte na praktycznych zastosowaniach (zamiast mechanicznych testów zgodności).
Dlaczego te zmiany są ważne? Jak wykazały różne badania, 100% zgodność nie gwarantuje wcale, że strona będzie łatwo dostępna dla wszystkich użytkowników. Przykład przytoczony w artykule Accessibility 2.0: People, Policies and Processes, pokazuje, że w niektórych sytuacjach strony o najwyższej zgodności z wytycznymi, mogą być w praktyce najmniej przyjazna niepełnosprawnemu użytkownikowi (badane były wybrane strony międzynarodowych muzeów). To tylko potwierdza opinię niewidomych, dla których często bardziej przyjaznymi stronami są niezgodne z jakimikolwiek standardami i wytycznymi strony oparte na ramkach i tabelach niż nowoczesne strony opatrzone znaczkami oznaczającymi zgodność wytycznymi W3C i WAI.
Oczywiście są to marginalne przykłady, ale dowodzą, że przejście automatycznych testów wcale nie decyduje o dostępności. Niestety brak jest naukowych badań nad dostępnością, a co za tym idzie wypracowanie metod pozwalających zmierzyć praktyczną dostępność strony może być niezwykle trudne.
Waga kontekstu
Jednym z elementów dostępności, które są niezmiernie trudne do uzyskania jest przekazanie oprócz samego opisu, także wrażenia jakie np. konkretny obraz wywołuje. O tym jak istotny dla interpretacji danego elementu jest kontekst w jakim występuje, wie każdy kto uczył się obcego języka. W takiej samej sytuacji jest osoba, która odbiera treść strony w mniej konwencjonalny sposób (na przykład używając programów odczytujących zawartość stron).
W skrajnych przypadkach, teoretycznie zgodny z wytycznymi, tekst zastępczy obrazka może całkowicie zmienić (zepsuć?) wymowę danej treści. To rodzi kolejne pytanie – czy takie problemy powinny być ujęte w wytycznych, czy raczej muszą być rozwiązywane na podstawie doświadczenia poszczególnego projektanta? Autorzy opracowania Accessibility 2.0, piszą wręcz, że w niektórych przypadkach ścisłe stosowanie się do wytycznych przynosi negatywne rezultaty.
Tym samym, nowe podejście do dostępności, to znacznie większa waga samego procesu publikacji niż końcowego, technicznego, efektu.
Accessibility 2.0
Skojarzenia z terminem Web 2.0 są jak najbardziej słuszne, wiele cech nowych wytycznych dostępności jest identycznych z tym trendem. Jakie więc mają być te główne cechy?
- podobnie jak w przypadku Web 2.0, WCAG 2.0 ma być skoncentrowane przede wszystkim na użytkowniku i jego potrzebach, a nie na sztywnych regułach
- proces tworzenia to nie praca tylko i wyłącznie projektanta, to interakcja z możliwie największą ilością przyszłych użytkowników
- ciągły rozwój (określane jako ciągłą fazę BETA), zgodny z przyjętym założeniem, że niemożliwe jest uzyskanie jednego, idealnego, rozwiązania
- elastyczność rozwiązań, wiele dobrych rozwiązań zamiast jednego technologicznie perfekcyjnego
- łączenie rozwiązań, dla osiągnięcia najlepszego efektu użycie rożnych technologii, czasem nawet spoza dziedziny IT
- rozwiązania dopasowujące się do nowych technologii
WCAG 2.0 to ciągle projekt, kolejna publiczna wersja uwzględniająca poprawki i komentarze powinna się pojawić w przyszłym miesiącu. Czy spełni pokładane w niej oczekiwania? Mam nadzieję, że tak. Biorąc pod uwagę nowe dwa-zerowe podejście, tym bardziej należy się z nią zapoznać i podzielić się swoimi doświadczeniami.
Ĺšródła:
